Những thành tựu nổi bật trong công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ của ngành Quản lý đất đai sau 70 năm xây dựng và phát triển - Tổng Cục Quản Lý Đất Đai

Những thành tựu nổi bật trong công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ của ngành Quản lý đất đai sau 70 năm xây dựng và phát triển

Đăng lúc: Thứ năm - 10/09/2015 04:42 - Người đăng bài viết: Nguyễn Thị Kim Ngân

Trải qua quá trình 70 năm hình thành và phát triển của Ngành Quản lý đất đai, công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ của Ngành đã nắm bắt được những vấn đề còn vướng mắc trong quá trình quản lý và sử dụng đất của từng giai đoạn, cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về đất đai, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của Nhà nước trong việc quản lý sử dụng đất. Hoạt động nghiên cứu khoa học đã được triển khai ở cả 3 mức độ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ, nhờ đó mà đến nay chúng ta đã tích lũy được một số kinh nghiệm, để lại một khối lượng không nhỏ các kết quả nghiên cứu khoa học và hình thành một đội ngũ cán bộ khoa học, tạo nền tảng để phát triển lâu dài.
Những thành tựu nổi bật trong công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ của ngành Quản lý đất đai sau 70 năm xây dựng và phát triển

Những thành tựu nổi bật trong công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ của ngành Quản lý đất đai sau 70 năm xây dựng và phát triển

1. Khái quát về những thành tựu của công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ lĩnh vực quản lý đất đai qua các giai đoạn từ năm 1983 đến nay
Trước năm 1983, Công tác nghiên cứu khoa học tập trung vào các lĩnh vực: chính sách, pháp chế đất đai; đo đạc, bản đồ; nghiên cứu về thổ nhưỡng. Ngoài ra, một số nghiên cứu lý luận và thực tiễn về khoanh vùng đồi ruộng, vấn đề xâm, phụ canh, công tác xây dựng đồng ruộng và đồi nương, chống xói mòn, phương pháp phân hạng đất lúa nước ở cấp xã… cũng được thực hiện. Các công trình nghiên cứu khoa học và công nghệ thời kỳ này chủ yếu là phục vụ sản xuất nông - lâm nghiệp, các nghiên cứu về quản lý nhà nước của lĩnh vực đất đai không nhiều.
Tổng cục Quản lý ruộng đất được thành lập năm 1979, căn cứ vào chức năng nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai, Tổng cục Quản lý ruộng đất đã từng bước kiện toàn và triển khai tổ chức công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ phục vụ cho nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai. Năm 1982, Tổng cục có một cán bộ phụ trách khoa học và hợp tác quốc tế; ngày 07 tháng 9 năm 1983, Tổng cục Quản lý ruộng đất ban hành Quyết định số 514 RĐ/QĐ thành lập Hội đồng Khoa học Kỹ thuật, như vậy chỉ từ năm 1983 công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ  lĩnh vực quản lý đất đai mới hoạt động theo quy chế chung.
1.1. Giai đoạn từ 1983 - 2002
- Thời kỳ 1983 - 1994 (Tổng cục Quản lý ruộng đất): ngày 17 tháng 10 năm 1984, Tổng cục ban hành Quyết định số 648 QĐ/RĐ thành lập phòng Khoa học kỹ thuật; tháng 11 năm 1985, Tổng cục Quản lý ruộng đất ban hành Quyết định thành lập Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên đất với lực lượng cán bộ với chức năng tổ chức thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học kỹ thuật, nhằm quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai của Quốc gia; hướng dẫn nghiên cứu khoa học và thực hiện ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào thực tế sản xuất. Cùng với việc Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên đất ổn định kiện toàn tổ chức và đưa dần công tác nghiên cứu khoa học lĩnh vực quản lý đất đai vào nề nếp. Trong thời kỳ này, số lượng đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ được thực hiện tuy không nhiều (22 đề tài) nhưng đã góp phần cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các cơ quan quản lý trong việc xây dựng dự thảo Luật đất đai năm 1987, Luật đất đai năm 1993, Pháp lệnh và Nghị định về quản lý và sử dụng đất; xây dựng quy trình, quy phạm xây dựng lưới tọa độ địa chính, bản đồ địa chính, định mức kinh tế kỹ thuật nghiệp vụ; xây dựng hệ thống các hồ sơ địa chính, bảng biểu thống kê đất đai, mẫu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và hệ thống thông tin, lưu trữ địa chính...
- Thời kỳ từ 1994 - 2002 (Tổng cục Địa chính): Công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ đã dần đi vào nề nếp với sự quản lý của đơn vị chức năng là Vụ Khoa học và hợp tác quốc tế và sự hình thành của Viện Nghiên cứu địa chính, Viện Điều tra quy hoạch đất đai. Trong thời kỳ này đã triển khai, thực hiện 21 đề tài, số lượng đề tài tăng không nhiều, nhưng các lĩnh vực nghiên cứu đã đa dạng hơn. Cùng với việc bổ sung nội dung quản lý nhà nước về đất đai và yêu cầu của thực tiễn, các đề tài giai đoạn này tập trung nghiên cứu về quyền của người sử dụng đất (quyền chuyển nhượng, thế chấp, cho thuê, cho thuê lại, góp vốn bằng quyền sử dụng đất) và một số lĩnh vực: thống kê - kiểm kê đất đai; cho thuê, thu hồi đất, đền bù giải phóng mặt bằng và ứng dụng công nghệ trong quản lý đất đai. Các kết quả nghiên cứu đã cung cấp cơ sở và luận cứ khoa học để trình giải trình khi thông qua một số chủ trương chính sách cụ thể để giải quyết những vấn đề trước mắt của công tác quản lý nhà nước về đất đai, như: xây dựng Nghị định của Chính phủ về công tác quy hoạch sử dụng đất, quá trình nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai năm 1993, tổ chức thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật đất đai năm 1998 và Luật Đất đai năm 2001.
1.2. Giai đoạn từ 2002 - nay
- Thời kỳ từ năm 2002 - 2008 (Bộ Tài nguyên và Môi trường): Theo định hướng thành lập các Bộ đa ngành, năm 2002 Bộ Tài nguyên và Môi trường được thành lập, trong đó có Vụ Khoa học - Công nghệ là đơn vị chức năng quản lý chung về mảng khoa học và công nghệ. Các đề tài nghiên cứu khoa học chủ yếu do Trung tâm Điều tra quy hoạch đất đai và một số đơn vị khác trong bộ thực hiện. Trong thời kỳ này đã thực hiện 75 đề tài (trong đó có 01 đề tài cấp nhà nước; 62 đề tài cấp Bộ và 12 đề tài cấp cơ sở), số lượng đề tài đã tăng gần 4 lần so với giai đoạn Tổng cục Địa chính, công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ với mục tiêu cung cấp những luận cứ khoa học nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai trong giai đoạn mới. Các đề tài nghiên cứu trong thời gian này đã đề cập đến nhiều hướng nghiên cứu mới, có tính cấp bách, cụ thể như: chính sách - pháp luật đất đai; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất; kinh tế, tài chính đất đai; thị trường bất động sản và giải quyết các tranh chấp về đất đai…
- Thời kỳ từ năm 2008 - nay (Tổng cục Quản lý đất đai): Công tác quản lý, nghiên cứu khoa học và công nghệ lĩnh vực quản lý đất đai được kiện toàn, hệ thống đầu mối quản lý khoa học và công nghệ đồng bộ, thống nhất từ Bộ Tài nguyên và Môi trường (Vụ Khoa học và Công nghệ), Tổng cục Quản lý đất đai (Vụ Hợp tác quốc tế và Khoa học, công nghệ), Viện Nghiên cứu quản lý đất đai (Phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế). Các đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ chủ yếu do Tổng cục quản lý đất đai quản lý và thực hiện. Ngoài ra, cũng có sự tham gia của một số đơn vị khác trong Bộ như Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường; Trường Đại học tài nguyên và Môi trường; Viện Khoa học Đo đạc và bản đồ…
Trong thời kỳ này, triển khai thực hiện 01 đề tài cấp Nhà nước, 43 đề tài cấp Bộ và 32 đề tài cấp cơ sở. Nhiệm vụ khoa học và công nghệ lĩnh vực quản lý đất đai đã cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các nội dung phục vụ sửa đổi Luật Đất đai 2003 và các văn bản hướng dẫn thi hành được ưu tiên thực hiện; Làm cơ sở để hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến công tác quản lý và sử dụng đất đai; Xây dựng cơ sở phương pháp luận và đề xuất các giải pháp cho một số lĩnh vực có liên quan của của Ngành.
2. Định hướng nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và công nghệ lĩnh vực quản lý đất đai giai đoạn 2016 - 2020
2.1. Mục tiêu
Xác định cơ sở khoa học và ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ nhằm thực hiện các mục tiêu trọng điểm về quản lý đất đai giai đoạn 2016 - 2020, gồm: nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác điều tra, đánh giá, quan trắc và giám sát tài nguyên đất; xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin đất đai đa mục tiêu, hiện đại, thống nhất trong phạm vi cả nước.
2.2. Định hướng nghiên cứu khoa học, công nghệ giai đoạn 2016 - 2020
Trong giai đoạn 2016 - 2020, Tổng cục Quản lý đất đai hướng tập trung vào nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý, sử dụng đất đai đáp ứng yêu cầu hoàn thành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, với các nội dung chính như sau:
(i) Nghiên cứu, hoàn thiện quy trình, cơ chế và công cụ thực hiện điều tra, đánh giá đất đai; quan trắc và giám sát tài nguyên đất phục vụ công tác quản lý nhà nước về đất đai:
- Nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện quy trình, phương pháp, tiêu chí điều tra, đánh giá đất đai; tiềm năng đất đai; quan trắc và giám sát chất lượng đất, thoái hóa đất, ô nhiễm đất;
- Nghiên cứu cơ sở khoa học nhằm đề xuất, hoàn hiện các quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn điều tra, đánh giá, giám sát tài nguyên đất;
- Nghiên cứu cơ sở khoa học nhằm đề xuất hoàn hiện cơ chế và công cụ thực hiện điều tra, đánh giá đất đai; quan trắc và giám sát tài nguyên đất;
- Nghiên cứu các quy luật cơ bản liên quan đến sử dụng đất, chất lượng, tiềm năng đất đai nhằm hoạch định chiến lược sử dụng hợp lý, bền vững tài nguyên đất, ứng phó với biến đổi khí hậu.
- Nghiên cứu đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ tiên tiến trong điều tra, đánh giá đất đai; thử nghiệm quan trắc, giám sát tài nguyên đất nhằm đề xuất hoàn thiện quy trình, cơ chế và công cụ thực hiện quan trắc, giám sát tài nguyên đất.
            (ii) Nghiên cứu, xây dựng và duy trì hệ thống thông tin đất đai đa mục tiêu nhằm nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng kỹ thuật công nghệ ngành quản lý đất đai, đáp ứng yêu cầu kinh tế hóa ngành Tài nguyên và Môi trường, phục vụ công tác quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì cơ sở dữ liệu đất đai theo hướng hiện đại:
            - Nghiên cứu, hoàn thiện chuẩn cơ sở dữ liệu đất đai phục vụ xây dựng hệ thống thông tin đất đai đa mục tiêu.
- Nghiên cứu cơ sở khoa học nhằm đề xuất, hoàn hiện các quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn về hạ tầng thông tin đất đai;
- Nghiên cứu cơ sở khoa học về khả năng tương tác, kết nối, liên thông dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai với các cơ sở dữ liệu khác như: Cơ sở dữ liệu tổng hợp về dân cư; cơ sở dữ liệu về thuế và tài chính, cơ sở dữ liệu thống kê doanh nghiệp…
             - Nghiên cứu cơ sở khoa học xây dựng hệ thống đăng ký đất đai điện tử, giao dịch đất đai điện tử nhằm cải cách thủ tục hành chính trong quản lý đất đai;
            - Nghiên cứu, đánh giá thực trạng hệ thống phần mềm đang áp dụng trong lĩnh vực quản lý đất đai; xây dựng phần mềm để quản lý, vận hành, khai thác hệ thống thông tin đất đai thống nhất từ Trung ương đến địa phương;
- Nghiên cứu, xây dựng cơ chế khai thác cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin đất đai; đề xuất mô hình thử nghiệm và ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý, vận hành và khai thác hiệu quả hệ thống thông tin đất đai; thử nghiệm xây dựng hệ thống thu cước phí khai thác thông tin đất đai;
- Nghiên cứu, xây dựng cơ chế chia sẻ, phân quyền, bảo trì, bảo mật cơ sở dữ liệu đất đai, hệ thống thông tin đất đai và đề xuất mô hình thử nghiệm.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.   Chương trình TNMT.01/10 - 15 của Bộ Tài nguyên và Môi trường “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn nhằm hoàn thiện, hiện đại hóa hệ thống quản lý nhà nước về đất đai, đảm bảo sử dụng đất hiệu quả, hài hòa giữa các lợi ích, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững và bảo vệ môi trường”, Bộ Tài nguyên và Môi trường năm 2010.
2.   Tổng cục Quản lý đất đai, 2010, “Kỷ yếu báo cáo khoa học kỷ niệm Kỷ niệm 65 năm Ngành Quản lý đất đai Việt Nam (1945 - 2010) ”
3.   Tổng cục Quản lý đất đai, 2010  “Kỷ yếu các đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ  lĩnh vực đất đai (1983 - 2010)
4.   Đào Thị Bạch Liên, 2010, Nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý công tác nghiên cứu khoa học, công nghệ trong lĩnh vực quản lý đất đai, Đề tài khoa học công nghệ cấp cơ sở Tổng cục Quản lý đất đai.
Tác giả bài viết: Tiến sĩ Thái Thị Quỳnh Như - Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý đất đai

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Land Portal

Thăm dò ý kiến

Bạn quan tâm gì nhất Luật Đất Đai ?

Đã đầy đủ nội dung

Cần có nhiều văn bản hướng dẫn thi hành Luật đất đai hơn nữa

Tốt. Có nhiều nội dung quy định chi tiết

Cần có bộ phận hỗ trợ trực tuyến

Cần có sổ tay hướng dẫn